ขนาดของไม้แปรรูปในวัฒนธรรมการซื้อขายไม้และการทำงานไม้ในประเทศไทยซึ่งจำเป็นต้องทำความเข้าใจสำหรับการทำงานไม้ จำแนกเป็น 2 ประเภท ดังนี้
- Nominal size คือ ขนาดซึ่งใช้เพื่อการซื้อขายหรือกำหนดกลุ่ม ในวัฒนธรรมการซื้อขายไม้ในประเทศไทยใช้หน่วย นิ้ว-ฟุต เช่น ไม้แปรรูป ขนาด 4″x2″ ซึ่งขนาด nominal size นี้มักไม่เท่ากับขนาดที่วัดได้จริง ไม้แปรรูปใหม่ก่อนการไสแต่งขนาดมักมีขนาดใหญ่กว่า nominal size เรียกว่าการเผื่อไสแต่งขนาด หรือ ไม้แปรรูปเก่ามักมีขนาดเล็กกว่า nominal size เนื่องจากถูกไสปรับแต่งแล้วตามอายุการใช้งาน
- Actual size คือ ขนาดจริงเพื่อการใช้งาน มักเป็นขนาดของไม้แปรรูปซึ่งผ่านการไสแต่งปรับขนาดมาแล้ว ในวัฒนธรรมการทำงานไม้ในประเทศไทยนิยมใช้หน่วย เซนติเมตร หรือ มิลลิเมตร ในการวัดขนาด actual size เช่น ไม้แปรรูปหลังการไสแต่งขนาด 95×46 มิลลิเมตร เป็นต้น
ขนาด actual size ของไม้สักแปรรูป และ ไม้แปรรูปประเภทอื่นๆ จากขนาด nominal size เท่ากันอาจมีขนาดไม่เท่ากัน เนื่องจากการไสแต่งขนาดต่างกัน ไม้สักมีมูลค่าสูงและธรรมชาติของไม้สักมีลำต้นค่อนข้างตรง เสี้ยนละเอียด การหดตัวต่ำเมื่อเทียบกับไม้เนื้อแข็งทั่วไป การไสแต่งไม้สักจึงไสบางกว่า ทำให้ขนาด actual size ของไม้สักใหญ่กว่าขนาด actual size ของไม้เนื้อแข็งประเภทอื่นซึ่งมีขนาด nominal size เท่ากัน ทั้งนี้ในการซื้อขายไม้แปรรูปนำเข้าจากต่างประเทศ ควรศึกษาขนาด actual size จากวัฒนธรรมการซื้อขาย/แปรรูป หรือ ข้อกำหนดทางมาตรฐานอุตสาหกรรมของประเทศต้นทางเสมอ
ภาพประกอบโดย สันธาน เวียงสิมา สถาปนิก
ภาพแสดงไม้แปรรูปก่อนการไสแต่งขนาดและผิว จำเป็นต้องไสผิวเพื่อปรับรูปทรง พื้นผิว และ ขนาดก่อนทำให้ไม้มีขนาดเล็กลง เป็นเหตุผลที่ทำให้ขนาด Nominal size ซึ่งเป็นขนาดเพื่อใช้ในการซื้อขายและ Actual size ซึ่งเป็นขนาดเพื่อการใช้งานจริงไม่เท่ากัน ทั้งนี้ไม่นิยมการใช้ขนาดจริงทั้งก่อนการไสแต่งหรือหลังการไสแต่ในการคำนวณปริมาตรเพื่อการซื้อขายเนื่องจากไม้แต่ละชิ้นอาจมีขนาดไม่เท่ากันเลยทำให้เกิดความยุ่งยากในการซื้อขายและการบริหารจัดการวัสดุ
