เดือยเข็น บ้างก็เรียก เดือยเข่น รอยต่อปากไม้ในงานสถาปัตยกรรมไทยซึ่งใช้จับยึดองค์ประกอบร่วมกันโดยไม่ใช้ตะปู มีความมั่นคงแข็งแรงมากและสามารถถอดประกอบได้โดยไม่เกิดตำหนิหรือความเสียหายที่รอยต่อนั้น เดือยเข็นประกอบด้วยสองส่วน ส่วนเดือยตัวผู้มีลักษณะเดือยรูปหางเหยี่ยวหรือคางหมู รูปหน้าตัดสี่เหลี่ยมคางหมู เดือยตัวเมียหรือร่องเดือยแบ่งเป็นสองส่วนต่อเนื่องกัน ส่วนแรกกว้างและยาวเท่ากับขนาดของเดือยตัวผู้ ผนังของร่องส่วนแรกตั้งฉาก ส่วนที่สองความกว้างส่วนผิวเท่ากับคอของเดือยตัวผู้ ความกว้างส่วนฐานเท่ากับขนาดของเดือยตัวผู้ ผนังของร่องเดือยส่วนที่สองเฉียงตามรูปหางเหยี่ยวหรือคางหมูของเดือยตัวผู้ เมื่อใช้งานให้เสียบเดือยตัวผู้ลงในร่องเดือยส่วนแรกเสียก่อนแล้วจึงเข็นเดือยเข้าไปในร่องเดือยส่วนที่สอง
เดือยเข็นสามารถใช้งานได้หลายลักษณะ อาทิ
- การแขวนหิวในแนวตั้ง เช่น การแขวนขื่อไว้กับตีนของใบดั้ง
- การแขวนในแนวนอน เช่น การติดตั้งเชิงกลอนหรือเชิงชายไว้กับปลายเต้า
- เป็นสะพานเชื่อหรือจับยึดองค์ประกอบ
ภาพประกอบโดย สันธาน เวียงสิมา สถาปนิก
